Αρχαιολογικός Χώρος Λιβαδόστρας              
 
 
 
 
 
Περνώντας κανείς μέσα από το χωριό των Λεύκτρων, ο δρόμος τον οδηγεί μέσα από πλούσια βλάστηση στην παραλία της Λιβαδόστρας – κομμάτι με ιστορική σημασία –Στην απότομη πλαγιά του βουνού Κορομπίλι είναι κτισμένο οχυρωματικό φρούριο, η Ακρόπολη της Κρεύσιδος. Ερείπια σώζονται έως και σήμερα με επιμελημένους ογκόλιθους της κλασικής εποχής.
Η οικοδόμηση του τείχους της Ακρόπολης είναι ίδια μ’ αυτή του τείχους των Πλαταιών. Από τη θάλασσα της Λιβαδόστρας ανασύρθηκε πριν από μερικές δεκαετίες ο χάλκινος Ποσειδώνας, που βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Όχι μακριά από το φρούριο βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου κοντά στην οποία υπήρχε πηγάδι με πόσιμο νερό. Σε χαμηλό λόφο απέναντι από την Ακρόπολη της Κρεύσιδος υψώνεται μεσαιωνικός πύργος του 14ου αιώνα.
 
 
Αρχαιολογικός Χώρος Λεύκτρων       
 
 
 
Tα Λεύκτρα ως μικρή πόλη της αρχαιότητας απέκτησε την ιστορική της σημασία και έγινε πανελλήνια γνωστή ύστερα από τη νικηφόρα μάχη των Θηβαίων έναντι των Σπαρτιατών.
Μετά τη μάχη ο στρατηγός των Θηβαίων Επαμεινώνδας έστησε τρόπαιο, η αναστήλωση του οποίου έγινε το 1957 από τον καθηγητή Αναστάσιο Ορλάνδο. Το βάθρο είναι κυλινδρικό με επίστεψη διαζώματος τριγλύφων και μετοπών και από πάνω σειρά στρογγυλών ασπίδων. Πάνω στη βάση υψωνόταν χάλκινο τρόπαιο, σήμερα χαμένο, το οποίο μας είναι γνωστό από αναπαραστάσεις σε θηβαϊκά νομίσματα: επρόκειτο για κυλινδρικό στύλο πάνω στον οποίο στηρίζονταν πανοπλία, θώρακας, στρογγυλή ασπίδα, δόρυ, και κράνος.
Η γοητεία του μνημείου ( έστω και στη σημερινή του κατάσταση ) έγκειται στο ιδιόμορφο σχήμα του αλλά περισσότερο στη διάθεση που εμπνέει στον επισκέπτη που γνωρίζει τα συμβάντα. Είναι η έρημη πεδιάδα με τα χαμηλά υψώματα ( κατάλληλη για μάχη ), ο απόηχος της αιφνιδιαστικής φονικής συμπλοκής που σφράγισε οριστικά τη μοίρα της Σπάρτης, η συναίσθηση των εκατοντάδων πεσόντων;.
 
 
Αρχαιολογικός Χώρος Πλαταιών        
 
 
 
Περιοχή, γνωστή ήδη από τον Όμηρο βρίσκεται στους πρόποδες του Κιθαιρώνα. Εξαιτίας της αδιαμφισβήτητης πολιτιστικής κληρονομιάς της, ο δήμος φέρει το όνομά της.
H μάχη των Πλαταιών υπήρξε κορυφαίο γεγονός της αρχαιότητας και σύμφωνα με τους ευρωπαίους ακαδημαϊκούς, διέσωσε τον ελληνικό και ευρωπαϊκό πολιτισμό. Το πεδίο της ιστορικής μάχης έχει κηρυχθεί ως αρχαιολογικός χώρος. Από τα πλέον ενδιαφέροντα ορατά λείψανα του σημερινού χώρου αποτελεί ο οχυρωματικός περίβολος της αρχαίας πόλης, συνολικού μήκους 4,5 περίπου χιλιομέτρων διαφόρων χρονικών περιόδων κυρίως από τον 5ο αιώνα π.χ – 4ο μ.X σώζονται ωστόσο και λιγοστά λείψανα προϊστορικών τειχών. Οι περίβολοι διαθέτουν και τετράγωνους πύργους κατά διαστήματα.
 
ΒΔ της οχυρωμένης ακρόπολης βρίσκεται κτισμένος ο δωρικός ναός της Ήρας. Μέσα σ’αυτόν ήταν στημένο το άγαλμα της Ήρας, έργο του γλύπτη Πραξιτέλη. ΒΔ του Ηραίου κτίστηκε ο Ξενώνας ή Καταγώγιον για να καταλύουν σε αυτό οι προσκυνητές του Ηραίου. Ήταν τετράπλευρο με πολλά δωμάτια μοιρασμένα στους δυο ορόφους κάθε πλευράς και εσωτερική κεντρική αυλή. Σώζεται σήμερα μόνο μια γωνία και μια πλευρά του μεγάλου αυτού οικοδομήματος.
 
Λίθινα θεμέλια αποδόθηκαν στο βωμό που έκτισαν οι Έλληνες, κατά παραγγελία του δελφικού μαντείου, μετά τη νικηφόρα μάχη των Πλαταιών για να τιμήσουν τον Ελευθέριο Δία που τους χάρισε τη νίκη. Ο βωμός αποτελούσε κεντρικό μέρος της ετήσιας γιορτής των « Ελευθερίων » Κοντά στο βωμό του Ελευθερίου Διός ανεσκάφη τάφος με πλάκες, που περιείχε πολλούς σκελετούς και καθόλου κτερίσματα. Θεωρήθηκε ότι είναι το « κοινό μνημείο » των πεσόντων Ελλήνων στη μάχη του 479π.χ.
 
Τα νεκροταφεία που υπάρχουν λοιπόν έξω από τα τείχη, δεν έχουν ανασκαφεί συστηματικά και τα λίγα σποραδικά ευρήματα που κατά καιρούς έχουν έρθει στο φως, όπως τα τμήματα της αττικής, ρωμαϊκής σαρκοφάγου μας δίνουν γεύση της σημασίας και του επιπέδου της τέχνης που ασφαλώς φιλοξενούν, λόγω κυρίως των ιδιαίτερων σχέσεων της πόλης καθόλη την αρχαιότητα με την Αθήνα.
 
Σε όλη την έκταση που περικλείεται από τον οχυρωματικό περίβολο σώζονται λείψανα τουλάχιστον από τον 6ο - 15μ.X που κτίστηκαν εν μέρει με αρχαίο υλικό.
 
Αρχαιολογικός Χώρος Εύτρησης        
 
 
Μεταξύ Μελισσοχωρίου και Λεύκτρων βρίσκεται η Εύτρηση. Πρόκειται για πλάτωμα μήκους 500μ.
Ολόκληρος ο λόφος ονομάζεται Ακροπόδι από την ονομασία της πηγής. Η πηγή χρησίμευε για την προμήθεια του οικισμού σε νερό. Η περιοχή θεωρείται μεγάλης αρχαιολογικής σημασίας. Γύρω στον 6ο αιώνα π.Χ υπήρχε ιερό και μαντείο του Απόλλωνα ευτρησίτη.
Ευρήματα του ιερού έχουν βρεθεί ενώ τα αναθήματα χάλκινα και πήλινα χρονολογούνται στον 6ο και 5ο αιώνα. Στην νότια κλιτύ του λόφου υπάρχουν ενδείξεις για την παρουσία άλλου ιερού. Βρέθηκε η θεμελίωση, χωρίς αρχιτεκτονικά μέλη. Εδώ τα αναθήματα χρονολογούνται στον 5ο, 4ο, και 3ο αιώνα π.Χ και περιλαμβάνουν αγγεία και λυχνάρια. Νεκροταφείο του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ υπήρχε στα βορειοδυτικά του λόφου και ένας τάφος ανεσκάφη.
Κοντά στο νεκροταφείο αποκαλύφθηκε τμήμα αγροικίας ελληνιστικών – ρωμαϊκών χρόνων. Από την αγροικία προέρχονται επιγραφές που είχαν εντοιχιστεί και δυο γλυπτά. Στα βορειοανατολικά του λόφου βρέθηκε τμήμα τείχους, το οποίο οι πρώτοι ανασκαφείς θεώρησαν τμήμα οχυρωματικού περιβόλου. Παράλληλα τμήματα ενός οχυρωματικού περιβόλου εντοπίστηκαν στη νότια κλιτύ του λόφου και ένας πύργος Μεσαιωνικών χρόνων τετράγωνης κάτοψης επέστεφε την κορυφή του λόφου.
 
 
Κιθαιρώνας      
 
 
 
 
 
Το αρχικό όνομα του βουνού ήταν Αστερίων, αλλά αργότερα πήρε την ονομασία Κιθαιρών από τον ομώνυμο βασιλιά των Πλαταιών.
Είναι συνδεδεμένος με πολλές θεότητες , αρχαίους ήρωες και πολλούς μύθους του θηβαϊκού κύκλου ( Λάϊος, Οιδίποδας ). Ορίζεται βόρεια από τις Ερυθρές, τις Πλαταιές και στα νότια από τα Βίλια και τον οικισμό Αιγόσθενα ( Πόρτο Γερμενό ).
Είναι ένας συμπαγής ορεινός όγκος με ύψος 1409 μ. με κορυφή τον Προφήτη Ηλία ή αλλιώς και Ελατιά, σε μια απόσταση μόνο 4χλμ από τη θάλασσα. Τον περασμένο αιώνα υπήρχαν αρκετά ζώα, όπως ελάφια, ζαρκάδια, αγριογούρουνα και λύκοι. Κυριολεκτικά κατάφυτος από έλατα στα ψηλά και από πεύκα στα χαμηλά.
Με ορμητήριο τον Κιθαιρώνα κοντά στις Πλαταιές κάθε χρόνο οργανώνονται πτήσεις για αυτόν που θέλει να ξεφύγει από την καθημερινότητα. Πέρασε ποτέ από το μυαλό κανενός να κάνει μια πραγματική πτήση μόνος, αυτός και ουρανός με τα δικά του φτερά; Και μόλις δύσει και σημάνει η ώρα του γυρισμού, να πακετάρει αυτά τα φτερά σε σάκο; Η ομορφιά της φύσης από ψηλά θα τον συνεπάρει και τα συναισθήματα της απόλυτης ελευθερίας που θα νιώσει, θα κάνουν την εμπειρία αυτής της πτήσης του αξέχαστη. Ο επισκέπτης θα ανακαλύψει τον υπέροχο κόσμο του αλεξίπτωτου πλαγιάς, έναν κόσμο υπεροχής , ελευθερίας και δύναμης.
Στις βόρειες παρυφές του βουνού και σε υψόμετρο 580 μέτρων είναι κτισμένη η Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος. Απέχει 4χλμ από τον Δήμο Πλαταιών, ενώ η πρόσβαση είναι ευχερέστερη από τις Πλαταιές. Καταπράσινο τοπίο και οργιώδης βλάστηση είναι το χαρακτηριστικό της Μονής. Πανύψηλα πεύκα, έλατα, καρυδιές, βελανιδιές, ένα πηγάδι, το οποίο εξακολουθεί να τροφοδοτεί με νερό, ομορφαίνουν το τοπίο και απαλλάσσουν την ψυχή σου από σκέψεις, γιατί εδώ πλησιάζεις περισσότερο προς τον « δημιουργό » των πάντων.
Είναι του 15ου αιώνος μ.Χ και ανήκει στην επαρχία Βοιωτίας και την Ιερά Μητρόπολη Θηβών και Λιβαδειάς. Σήμερα από το παλαιό κτίσμα σώζονται μόνο ο παλαιός ναός, αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα και δυο από τα βυζαντινά κελιά του, διότι καταστράφηκε με τους σεισμούς του 1981. Μέσα σε μια πολυτελέστατη και χρυσοποίκιλτη θήκη υπάρχουν και φυλάσσονται στην Ιερά Μονή τα Τίμια Λείψανα πολλών Αγίων και Οσίων. Ο ναός της φέρει δυο στρώματα τοιχογραφιών του 16ου και 18ου μ.Χ αιώνος.
Υπήρξε πάντοτε μια πλούσια και αξιόλογη Μονή, που συμμετείχε ενεργά σε όλα τα κοινωνικά, θρησκευτικά και οικονομικά προβλήματα του τόπου ιδιαίτερα επί Τουρκοκρατίας, στην Επανάσταση του ’21. Διατηρούσε στο παρελθόν δυο μεγάλα μετόχια του Αγίου Βασιλείου που καταπατήθηκε και της Αγίας Βαρβάρας – στην περιοχή αυτή, στους πρόποδες του Κιθαιρώνα υπάρχει και ομώνυμος ναός –
Στις μέρες μας καταβάλλονται προσπάθειες να αναστηλωθεί και να δημιουργηθεί στην ίδια θέση η νέα Μονή.